29 Mayıs 2015 Cuma

DUA

Onuñ öz duası bar.
Bugün o, öz duasını ilk kere tolusınen oqudı.
O, bu duanı yaratqance nice-nice istirap çekti, aytmağa istemedigi sözler, tilemege istemedigi tilekler arslannıñ sivri-senek pancaları kibi, yüregini tırmaladı, yaraladılar, qan ağlattılar. Tişleri arasından qurtulğan sözler degirmen taşları arasından çıqqan söz tozlarını añdıra ediler.
Bu duanı özünden ve pencereden, soqaqnıñ qarşı tarafında endi çoqtan ihtiyarlaşqan, yıllarnıñ qarsanbalarından ipranğan selbi tereginden ğayrı kimse bilmey.
Azbarda, soqaqta anavı ihtiyar selbiden ğayrı başqa canı barlar, canı yoqlar da  öz felsefesi, öz terennumı ile hayatları vaqıt ve mesafeniñ tespilerinden keçirip sefalar ve cefalarnıñ girdabında aylanmaqtan aylanalar.
Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…
Aaa-na, çaqıl, qum obaları; saçları cilli ceviz teregi, endi qaç kereler almaştırıla-almaştırıla niayet duraq bulğan ağlavuq yüzüm kütükleri…
Lâkin olarnıñ bu duadan haberleri yoq.

Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…

Tek qart selbi bile.
Bilemi eken, asılında?
Bile!
Daha nasıl bile!
Bir keresi, o, pencere qarşısında turıp, tışta, yelniñ piyazı ve nazından şuv-şuv  yırlağan selbige baqıp – belki başqa şeyge, selbiniñ artında kimseniñ  közüne körünmegen  bir şeyge, kâinat  ve qalbini toldurğan, söznen tarif etilmegen bir şeyge? – yüreginiñ million-million üceyreçiklerinden (ete, ebet, üceyrelerinden degil - üceyreçiklerinden) torğaylar kibi sürü-sürü uçuşqan sesler, sözler dudaqlarınıñ ucuna qonıp, belgisizlikke revan olıp keteyatqanlarında oña odada kimdir bar kibi duyuldı.
Lâkin o, ibadetteki kibi – ne içün ibadetteki kibi? – yürek fısıltısını devam ettirdi.
Sözler, torğayçıqlar kibi, dudaqtan uçar ekenler, dudaqlarnı tıpqı pıtaq kibi biraz aşağı endirip, iç bir türlü iz-miz qaldırmayıp, keteler.
Çetten baqsañ, dudaqlarınıñ areketlerini közetseñ, bu adam laf etken kibi körüne.
Adam kimnen laf ete?
Adam kimge ne aytmaq istey?
Adamnı kim diñley?
Asılında, onu diñlegen, oña diñlengen bir de-bir kimse barmı?
Eauzbillâhi şeytan-i racim…
Bissmillâh-ir rahman-ir rahim…

O, duasını bitirip, amin etti, dünya kibi açıq avuçlarınen betini sivazladı.
Kimsege inanmağan, kimsege boysunmağan çalıq ruzgâr selbini yuqusından uyanttı.
Qart selbi  sağ-solunı qıdırmadan, eki yaqqa çatalanğan  dallarını köterdi, betine tiysetir kibi oldı.
Qart selbi de onuñ duasına qoşulıp, amin etti.
Edem pencere yanından çekildi.
Qapı aralığından başını çıqarıp oña ayret ile baqıp turğan qızçığını körip:
– A-qızım, tatlı qızım, menim tañ bülbulim, ne bu qadar erte uyandıñ? – dep qızını quçağa aldı, bağrına bastı. – Men seni şimdi töşegiñe köterip alıp keterim…
– Baba, bugün balıq avına barmaycaqmızmı?
– Baracaqmız, qızım, baracaqmız… Aydı, men seni töşegiñe alıp ketip qoyayım. daha pek erte. Men odır-budır şeylerimni hazırlayım… göl çetinde susarsıñ, balam. Saña suv alayımmı, ya da tatlı çay?
– Ekisini de alıñız. Men şimdi, – dep Gülnaz öz odasına barıp kelmesi  bir oldı… – Bunı unutmañız, baba, yahşımı?
Ağzı-burnunace tolu paketni körip, Edem külümsiredi:
– Bu da nedir ya, balam?
– Menim oyuncaqlarım!
– Biz balıq avına ketemiz de, qızım, olarnı ne yapacañ?
       –Butün kün anda olacaqmız, oyuncaqlarım meni sağınacaqlar da! – dedi Gülnaz qurnaz közçiklerini babasına tikip.
– Aydı, bar yat, qızım. Oyuncaqlarıñı mıtlaqa alırmız.
– Baba, siz demcik kimnen laf ete ediñiz?
– Özüm… Aydı bar yat, qızım… anañnı uyantmayıq. Uyansa, iş bitti. Balıqnı bazardan alıp kelir…

****

Göl pek dülber yerde yerleşken. Onuñ  qarşıdaki yalısından aşağı – yuqarı yarım çağırım avlaqta keñ avtomobil yolu keçe. Bu taraftan baqsañ, gölniñ yalısı tazlanmağa  yüz tutqan insan başına beñzey. Ösümliklerini yel alıp ketkenmi ne? Alçaraq boylu, beşaretçe kelgen terekler yel eskende yıllar devamında ev-barqı olmağan bıralqınıp suvnen sabunnıñ "s" arifini bile unutqan, maqas, taraq körmegen kirli, maylı saçlarını añdıralar.
O tarafnıñ balıqçıları, şeerde rastkelişken kibi olsalar, bu taraftakilerini küle, mısqıllaylar. "Siziñ tarafta ne bar?" çamlıq, yılan adası... balıq bizim tarafta! Bilmeli oluñ!".
  Ebet, batağını maqtamağan baqadan baqa olurmı, baqayım! Edem bu laflarğa çoq qoşulmay... Lâkin göl yalısındaki balıqçı kanunlarını birley-birley eda ete. Bugün de şay yaptı.  Oturacaq yerinden on-önbeş metr sağğa, on-önbeş metr solğa ve tamam şu qadar yuqarığa taraf meydanlıqnıñ çöplükten, qırıq cam parçalarından temizledi. Evinden ketirgen tselofan paketni toldurdı, yüz metrge cuvuq yerde yerleşken çöplük obasına alıp ketip taşladı. Lâkin bu keresi de onı, aynı tüşünce asabını biraz qozğadı.
İnsanlar bağırtaşlı. Bu yerge taşlağan çöplügini cıyışırmaylar... hayatıñnı böyle püsürleyler, olarnıñ  üstüñe töküp ketken, tökeyatqan çöplügini, cam parçalarını nasıl ellernen toplarsıñ, nasıl torbağa qoyarsıñ, angi çöplük obasına atarsıñ? Öyle çöplük obası barmı eken?..
Edemniñ eki spiningi de qurulğan, qarmaqlar suvğa atılğan, leskalarına çañçıqlar taqılğan – olarnı "mobilnik" dey, yengilden esken yelnen oynar kibi yavaş-yavaş sallanıp turmaqta. Oturğan yerinden az avlaqta pekittigi balaban mantar misali şemsiyeniñ kölgesinde Gülnaz ur-patlasın qoqlalarınen, oyuncaqlarınen meşğul. Bala deseñ bala, olarnen öz aqranları kibi laf ete, olarğa türküler ayta, bazı birilerini, meselâ anavı şameçikni kâde bir cezalay "köşege" de qoya.
Yelçik çañçıqlarnıñ yanaqlarını siypalay, olar yelniñ nazından, bayıldıqlarından "dzınn dzıññ" sevineler. Lâkin Edem endi bir sahatten ziyadedir, ep ös tüşüncelerinen muşğul. Qızmatabanca soylarını quvmaq, elinden kelse birer-birer tutıp, başlarını suvğa tıqmaq istey. Kâde bir olarnen laf ete : "Men mında raatlanmağa, sizlerden raatlanmağa keldim... Barıñ, siz de menden raatlanıñız. Kiyik tarpanlar kibi ne sağ, ne sol tanıysıñız, qafatasımnıñ içi sanki uc-bucaqsız bir çöl, kene de oña soqulasız, gür-gür çapışasız, kâde bir-biriñiznen tişlenip tepişesiñiz..." dey olarğa. Edemniñ içeriki  dünyası öyle: o otlarnen, tereklernen, qarmaqlarınen, yerde yatqan lâpik taşçıqnen qısqa kelâm, her şeynen subetleşe, dertleşe, olarnıñ dert-quvançlarını diñley. Olarnıñ hepisiniñ canı bar. Allah hepisini canlı etip yarattı. İnsannıñ Allahtan berilgen canı bar amma, meselâ terek ya da kâğıt tabağınıñ canından farqlı. Olarnı bir-birinen teñeştirseñ – delirmek mümkün – can degen can insanda yoq! Canı bar nesne kendisine beñzer, kendi mayasından olmış diger canı  barnı ıncıtırmı? Terek terekni, köpek köpekni, suv tamçısı suv tamçısını ıncıtırmı, oña istiraplar çektirirmi?..
"Dzıñ! Dzıñ!" Spininglerden biriniñ çañı bir kere daha can derdinde  dzıñıldap, Edemni abtırattı amma, o qarşısında gölge pülemötlar kibi "bağlı" turğan spininglerden angi birine "suvaltı musafiri" kelgenini aldıramayıp, közlerini tikip, qulaq qabarttı. Bir qaç daqqağa dünyasından kesildi. Bütün vucudı, her bir üceyresi, atta qısıq-qısıq, sıq-sıq alğan nefesi hepisi bar diqqatnen spininglerde edi. Edem böyle "ehmallıqnı" çoq begenmey. Endi, spininglerniñ hepisini teşkermek kerek, angisiniñ qarmağına ücüm etilgenini bilmek kerek, qarmaq suv içinde boş yatmamalı amma boş qarmaqqa da bazıda balıq  ilişe turğan: aç baqabaşqa tek qıbırdağan şey olsun o, keñ ağzını açıp onu şu añ yuta, saylap oturmay, qarınğa tüşken soñ añlaşılar, degen felsefesi kâde bir onu alday, belki baqabaşlardan qabaqbaş soyu kelip qalır. Edem "belki"lerni köterip atıp, yerinden turdı spininglerini birer-birer teşkerip baqtı: ekinci spininginiñ qarmaqları bom-boş ediler. Edem spiniglerini teşkereyatqanda yanına Gülnaz keldi.
– Baba, tuttıñızmı, e, baba?
–Yoq, qızçığım, balıqlar suvalçanlarnen beraber kezintige ketkenler...
       – Nu, baba aytsañ, tuttıñızmı?
– Ana, qopqa içinde.
Gülnazçıq suv içinde turğan qopqağa çapıp bardı.
– Baba, mında bir şey yoq da!
– Biz evge qaytqanca canıñız sıqılmasın, barıñ biraz daha keziniñ, qolum-qomşularıñızğa kirip çıqıñ, dep yiberdim. Aks alda olar pek şamatalanalar, qıçıralar, göldeki balıqlarnı qorquzalar.
–  Balıqlar laf etmeyler de!
– O-oo! Men tutqan balıqlar türkü de aytalar...
– Ama da masalcısıñız.
– U-uu, baq seniñ, şameçigiñ kene mantar töpesine çıqqan!
 Gülnaz yalt etip mantarnıñ töpesine baqtı. Bir şey körmedi. Oyuncaqlarına taraf ketecekte:
– Babaşka şütnik, ozornik!-dep küldi. Edem ağızını açıp yetiştiralmadı, Gülnazçıq endi oyuncaqlarınıñ yanında edi.
Avcı azartı üstün çıqtı, "Tatarca laf et !" deycek oldı amma, her vaqıt olğanı kibi, "soñ tenbiyelerim" dep, qum üstünde yatqan spiniglerini "yañı ücümge" hazırlamaqnen meşğul oldı. Qarmaqlarğa suvalçanlarnı çabik-çabik yerleştirir eken "balalarımıznıñ ana tilinde laf etmegeninde mına böyle ufaq-tüfek şeyçikler şeytançıqlar kibi, arağa kirip öz-özümizden avunıp ketkenimizge sebep!"
Demin keyfi köterilip başlağan edi. Lâkin onuñ keyfi sailge "çıp-çıp" urulıp ketken dalğanıñ ömürinden qısqa oldı. Deminki, keyfi qaçıp, onuñ yerine asabınıñ qarğaları kanat qaqıp, kölgelerinden ortalıqnı kögertmege başladı.
Spiningler pülemötlar kibi tekrar gölniñ saqçılığına turalar. "Ne de hucur adamım..." dep öz-özüni kemirmege başladı... O-oo! Bu şeyde o ass! İne ucu qadar şey oña yete! Tıpqı Kırım avası kibi. Küneşli, aydın künde uzaqtan baqqanda tırnaq qadar körüngen  qara bulutçıq kelip, Çatırdağnıñ qulağına ilişse iş bitti: yarım sahat – bir sahattan soñ qocaman Çorabatır kibi turğan, Çatırdağ qara, qurşun bulutlar sarımında, qalıp kete. daha birazdan bütün kök qararıp "ortalıqnı suvğa boğacam" dep yağmur yağıp başlay. Endi bu yağmurnıñ ardı almaz belleysiñ amma, bir-eki sahatten soñ kene küneş parılday, kene quşlar çivildeşe, bulutlar esaretinden qurtulğan Çatırdağ Çorabatır kibi mağrur-mağrur tura...
Kerçegini aytqanda, Edem özüniñ tabiatı böyle olğanına baqmadan, böyle adamlarnı çın-yürekten acıy. Ne içün acığanını özü de bilmey. Asılında Edem acınılacaq kişimi? Ebet, yoq. Asiye bir keresi darılışqan vaqıtlarında oña:
 – Aqayım olsañ da, balamnıñ babası olsañ da, men seniñ betiñe baqıp aytam: sen acınılacaq adam degilsiñ.
– Men saña acı deyimmi!
– Sen… sen… acığanlarını isteysiñ!..
– Aqız, saña ne oldı?
 Çanaq-çölmegi şatırdamağan qoranta olmay ve Edemniñ ailesinde böyle filcan içinde borançıqlar ola turğan edi. Allağa biñ şükür: Edem gizliden, hayatqa çıqıp, pencere yanına kelip, soqaqlarınıñ qarşısındaki qart selbiniñ pıtaqları arasından körüngen iraqlarğa, daha doğrusı boşluqlarğa baqıp, öz duasını oqup başlağanından berli ailesinde tınçlıq hüküm sürip, olarnıñ evelki munasebetlerinden ürkken baht quşı  qayta baştan tirilgenday oldı.
        Amma o keresi Asiyenen yahşı etip "tutuşqan ediler"
– Allanıñ bergen şeyini acımaq olmay.
– Ne içün?
– Saña böyle tabiatnı Alla berdi. İnsan yaratılğanda kendine lâyıq tabiat berile. İnsan onu doğuracaq anası, doğulacaq yerini, millet ve vatanını yaratıldıqda saylamağan kibi tabiatnı saylap oturmay. Yüce tañrı nasıl soyunı berse ömüriniñ soñunace şu tabiatnen yaşay, şu tabiatnen de öle… Eger seniñ başıñ ağırsa, parañ olmasa acıy bilesiñ adamnı. İlâc berseñ başıñ ağrısı toqtar, para berseñ, paralı  olur, başıñnı siypasañ…
– …
– Seni kerçekten de acıyım.
– Buña sebep berdimmi?
– Sebep bermek kerekmey, o açıq aydın körünip tura: sen yanğızsıñ, yanğızlıq seni sıqa…
– Yañğız degilim! Sen olğanda, Gülnazçığım olğanda nasıl etip yañğız ola bilem? – dep sesini kötermege başladı Edem.
– Biz sayılmaymız. Sende dost, adiy bir dost yoq.
Asiye haqiqatnı "şap" etip betine urdı. Edem qızardı-bozardı.
– Sen menim dostumsın - dep itiraz bildirecek oldı, amma:
– Men başta bir seniñ apayıñım, tek bundan soñ dostuñım… qana, köster: bu, bu, menim dostum, dep.
– Ya…
– Olar sende para olğanda içiñe-bağrıña kireler, seni şerefleyler,  cebiñde soñki kümüşiñ bitken soñ, olarnı tapsañ al!
– Öyle degil! Yalan!
– Edem ağzımı açtırma!
– Laf lafnı açar, laf da bir yeriñi açar, deycek olasıñmı? Ayt, ayt! Devam et! Tapta meni, ez meni!
– Sen öylesiñ daa! her şeyni yamanğa çekesiñ… Oldı yeter!
– Yoq devam et! Böyle laqırdı daha olmağan edi. Devam,  et… Evde tek ekimiz. Gülnazçıq daha bağçada…
– Soñki kere hastahanede yatqanıñda seniñ közleriñ öyle de bir efkârlı edi ki…
– Hastahanede yatqanda közleriñ baht-quvanç küneşinen tolu olmalımı yoqsa! Anda öyle bir menfiy energetika barki.
– Energetikanı bıraq. Seniñ közleriñ yañğızlıq efkârına tolu ediler… Men ve Gülnazçıqdan ğayrı, hastahanege seni yoqlap kim keldi? Dostuñ olğan olsa, bilmem qaç kere kelip keter edi.
– Men sürüde yürip alışmadım.
– Laf sürü haqqında ketmey.
– Kerçekten de, men bazıda özümni yañğız qaşqır kibi is etem, Asiye, - dep lafnı yımşatacaq oldı Edem.
Asiye aqıllı, oqumış qadın. Ebet, şimdi aqılsız, oqumış olmağan qadın az rastkele. Asiyede başqaca. Asiyeniñ aqılı, bilgisi feraset ile siñirlengendir. Yaş olsa da qocaman ömür tecribesine malik olğan adam kibi qonuşa. Qocasını böylece bir köşege  nıqtağanına özü de şaştı "Kerekmey edi, ğaliba", dep tüşündi.
– Edem, sen yahşı adamsıñ, eliñ boş, yüregiñ bol kişisiñ. Men soqur degilim, körem niceleri öz faydası  içün senden faydalanalar… Sen olarğa ağızıñdakini çıqarıp bermege hazırsıñ,  birevlerniñ qasevetinden geceleri yuqlamaysıñ…
– Asiye, yalvaram canım, bıraqsa şu laqırdılarnı. Ne yapayım men adamlar öyle olsalar.
– Ebet, ne yapacaqsıñ?
–Asiye, kel, cançığım, keseyik şu laqırdını. Saña asabiylenmege olmay. Kiçkenemiz…- dep Edem apayınıñ endi yükü açıq-aydın belli olıp başlağan qarnını siypadı.
– U-u, seni yaramaz! – dep naz ile Edemniñ başını bağrına bastı Asiye. – Men bilem, men asabiylenmeyim, aqayçığım… Sen bağışla,  seni ıncıtmaq istemedim. Sen küçlü adamsıñ, sende olğan içeriki quvet biñ adamğa yeter, yalıñız, tabiatıñnı biraz idare  ete bilmek kereksiñ… Dost meselesine kelgende ise…
Asiye birden sustı. Biraz susıp turğan soñ, laqırdını çetke burıp yiberdi:
– Bugün biz kompyuter diagnostikasına bardıq, - dedi. Özüni bağrındaki yavruçığını qoşıp "biz" legen adeti bar.
– Soñ?
– Soñu soğan!.. – Asiyeniñ yanaqları yengilden allandılar. Kompyuter oğlan balanı kösterdi.
– Demese!
–  Gülnazçığımıznıñ oğlan qardaşı olacaq!
–Laqırdını bundan başlamaysıñmı. Ah, menim tikenli gülçigim!
Edem yerinden turıp, Asiyeni quçaqladı, yanaqlarından, duduaqlarından öpti.
– Mına ne içün maña darğın körüngen ekensiñ!
– Biraz darğın edim!
– Nege?
– Nege, nege? Kompyuter diagnostikasına ketkenimni bilesiñ. Men oğlançığımız olacağına öyle quvandım, öyle quvandım, qanatlarım olğan olsa, uçıp kelip, saña aytacaq, seni quvandıracaq edim. Quvançımdan talağım qatıp keldim. Sen ise: "Keldiñmi, apay", dep taşladıñ. Kompyuter diagnostikası ne olğanını bilesiñ amma, sen lâm – cum demediñ. Sorarsıñ dep ümüt ettim. Sen ise dünyañnı unutıp yarınki balıq avına hazırlıq körmekte ediñ.
– Ya ayta qoymaysıñmı bir kereden, biñ bir dereden suv ketirip, meni qartop temizler kibi temizlep başladıñ.
– "Qadın kişi belgisiz kosmos", degen kim? – nazlandı Asiye.
– Ay-yy! – Edem utanğanından yer yarılsa yere kirip ketmege hazır edi.
– Mına saña "ay", mına saña "vay"
– Adını Enver qayacam!
– Ne içün Enver?
–  Ne, ne içün. Enver Edemoviç! Yañğıray!
– "Viç-miç" lerden canımız yandı, degen kim, efendim!- dep mısqıldadı Asiye.
Edem apansızdan böyle bir qolaylıqnen silâsızlandırılacağını, kendi silâsınen kendi urulacağını beklemegen edi.
– Teslim olam! – ellerini yuqarığa köterdi. – Enver Edem oğlu!
– Oğlumız olsa Aziz qoyarmız degen kim edi, e? – Asiyeniñ "Faş etmeleri" Edemni tekmil şaşmalattı. Lâkin vaziyetni tez tüzetti.
– Aziz Edem oğlu! Yañğıray! Yañğıramay qayda baracaq?! Edem kirez tereginiñ kölgesinde turğan set üstündeki spininglirine baqtı: daha eki spining almaq kerek. Haqiqiy balıqçınıñ eñ azdan dört spiningi olmalı!
– Toqta menim balıqçım, Azizçigimiz doğulsın, össin, spining alıp yetiştirirsiñ, ya barıp da… - Asiye "ya barıp ekinci evlâdımız da qız olsa" deycek oldı, lâkin aqayınıñ  quvançını bozmaq istemedi, tilini tişledi.
– Ne barıp da? Ne demek isteysiñ? Edemniñ yüzü belgisiz bir ciddiylik perdesinen örtülip başladı.
– Bir şey. Qorqma. Ya barıp da o balıq avına aves olmasa.
– Menim oğlum olup da balıqçı olmazmı! – dedi ğurur ile Edem.

Bugün de işte balıq avında, kün evelsi olğan laqırdılarnıñ eñ güzelini hatırlap, yüregi at başı kibi qabarıp başlağınını duydı: Oğlum olacaq!
Действия:

0 коммент.:

Yorum Gönder