28 Mayıs 2015 Perşembe

Qurultay - o nasıl olğan edi (öçerk)

Nöman Çelebicihan
 (1885 1918)

Nöman Çelebicihan Canköy yakınlarındaki Sonak köyünde 1885 senesi dünyaga keldi.
Babası İbraim Çelebi, anası – Cihanşahtır.
Nöman Çelebicihan köy mektebinde, Akçora ve Zıncırlı medreselerinde tahsil aldı.
Medrese tahsilinden kanaatlenmegen Nöman İstanbulga kete ve Mercan medresesine oqumağa kire. Soñra tahsilini İstanbul darulfununınıñ (universitetiniñ) adliye (yuridik) fakultetinde devam ettire.
Bu yerde arekette bulunğan "Genç türkler" cemiyetiniñ üriyetçilik ğayelerinen meraqlana ve 1906 senesi kendisi kibi İstambulğa oqumağa kelgen qrımtatar gençleninen "Vatan" adlı gizli cemiyetni meydanğa ketire. Aynı şu üriyetçilik ğayelelerine Qırımda ömürge keçirmege, yarımadanı rus idaresinden qurtarmağa niyetlene.
1908 senesi Türkiyede olğan inqilâb qırımtatar gençleriniñ ümütlerini qanatlandıra. Nöman Çelebicihan yetekçiligindeki "Vatan" cemiyetiniñ azaları Vatan Qırımnıñ qurtulış yolunda şiirler, ikâyeler, siyasiy maqaleler yazalar, risaleler çıqaralar.

1912 senesi tahsilini bitirgen Nöman Çelebicihan Qırımğa qaytıp kele. Bir qaç vaqıttan soñ Rusiyeni daa da yaqından ögrenmek içün Peterburgğa kete.
Nöman Çelebicihan eñ yaqın dostu Cafer Seydametnen Qırımda alıp baracaqları milliy qurtulış areketiniñ programmasını hazırlay.
1917 senesi Qırım Musulmanları Merkeziy İcra Komitetiniñ Reisi ve Qırımnıñ Baş Müftiysi olaraq saylana.
N. Çelebicihan qırımtatar halqınıñ birinci milliy Qurultayını hazırlav ve ötkerüv işlerine yetekçilik yapa.
1917 senesi noyabr ayınıñ soñları ve dekabr ayınıñ başlarında olıp keçken Qurultayda Nöman Çelebicihannı Qırım Milliy Hükümetiniñ başi ve adliye (yustitsiya) müdiri olaraq saylaylar.
Nöman Çelebicihan milliy Hükümetniñ başi, iradeli siyasetçi olmaqnen birlikte istidatlı şair, ateşin publitsist edi. Onıñ "Ant etkenmen" şiiri qırımtatar halqınıñ milliy gimnine çevirildi ve bugünde öz milliy mustaqilligi içün küreşken milletimizniñ ruhuna ruh, quvetine quvet qoşıp kelmekte.
1918 senesi yanvar ayınıñ soñlarında bolşevikler Nöman Çelebicihannı yaqaladılar, ve onı 27 kün devamında Sevastopol hapshanesinde tuttılar, vahşiylerce qıynavlarğa oğrattılar.
1918 senesi fevral 23-te bolşevikler Nöman Çelebicihannı Sevastopol hapshanesiniñ azbarında qurşunğa tizdiler ve cesedini Qara deñizge bıraqtılar.
Müellif


Yunus Qandım
Действия:

0 коммент.:

Yorum Gönder