29 Mayıs 2015 Cuma

Rustem Muyedin – 80 yaşında

Qırımtatar zemaneviy nesirine özüniñ munasip issesini qoşqan ve alâ bugün qalemini qaviy tutqan yazıcımız Rustem Muyedin 80 yaşını toldurdı.
Rustem Osman oğlu Muyedin 1919 senesi iyül 6-da Aqmescit şeerinde doğdı. Başlanğıç tahsilini şeerdeki 12-nci mektepte, orta tahsilini ise meşur 13-nci nümüne mektebinde aldı.
1939 senesi orduğa çağırılıp, Moskva civarındaki Babuşkin şeerinde bulunğan ve sıñırcı subaylar hazırlağan oquv yurtunda hızmet etti. Ekinci cihan cenki devirinde Moskva ve Kavkaz mudafaalarında, em de Qırımnı nemse faşistlerinden azat etüvde iştirak etti. 1944 senesi mayıs 18-de qırımtatarlar Qırımdan sürgün etilgen soñ sovet ordusı saflarında cebede bulunğan bir çoq qırımtatar askerlerini, bu cümleden NKVDniñ 298-nci polkunda hızmet etken Rustem Muyedinni ve diger qırımtatar asker ve subaylarını Özbekistanğa sürgün ettiler. Böyleliknen R. Muyedin Taşkent vilâyetindeki Yañıyol şeerine kelip tüşe ve komendant cedveline alına.

"Qırımtatarlarğa iş berüv pek sıñırlı olğanı içün çeşit yerlerde, çeşit vazifelerde çalışmağa mecbur oldım, - dep yaza özüniñ tercimeiyalında R. Muyedin. - Yañıyol MTSinde traktorlarnıñ magnetosını tamirlegen elektrik, aletçi (instrumentalşçik) ve tornacı (tokar) zenaatlarında çalıştım. Yañıyol şeerinde Usman Yusupov adına vilâyet teatrinde balet artisti olaraq çalıştım. Teatr qapatılğan soñ çeşit yerlerde: ammal, çilengir, aydayıcı, resimci, qurucı vazifelerinde çalıştım..."
Otuzıncı senelerniñ ortalarında R. Muyedin edebiyatnen ziyade meraqlanmağa başladı. Rustem Muyedinge edebiyat alemine ilk adımlarını atmağa mektepte çalışqan qırımtatar tili ve edebiyatı ocası Ümer Dermenci yardım etti. Edebiyat aveskârları tögeregini alıp barğan şair İbraim Bahşış ise oña qalemni daha da emince tutmaqnı ögretti.
R. Muyedin şu satırlarnıñ müelifine o devirlerni hatırlap, meraqlı bir faktnı ikâye etken edi.
"Mektepte oquğanımızda bizler edebiyatnen pek meraqlana edik. Talebeler derc arasında biri-birlerine yazılı şekilde fikir bildirecekte fikirlerini kâğıt parçalarına yazıp ata turğanlar. Edebiyat tögeregine qatnağanlar ise şiiriyet qanunlarına riayet etmege tırışıp:
"Qalemimi unutqanım,
                sende olsa ber maña
Tenefüste iç bir sözsiz,
                qaytarırım men saña..."
kibi satırlar yazıp biri-birimizge ata turğanmız", degen edi.
Kel-kelelim, 1937 senesi "Yaş leninciler" mecmuasında R. Muyedinniñ "Rustemniñ cinayetligi" adınen birinci ikâyesi dünya yüzü kördi. Soñra şiirleri de oquyıcılarnıñ ükümine çıqarıldı. Drama tögerekleriniñ aktiv iştirakçisi oldı. Qırım radiosında onuñ bir sıra eşittirüvleri yayınlanğan edi. Mektep drama tögeregi hazırlağan ve radio vastasınen yayınlanğan pyesalar ve edebiy radiomontajlarda baş rollerni icra etti. Şiirler, ikâyeler yazarken R. Muyedin aynı vaqıtta "Yaş quvet", "Yañı dünya" gazetalarına ve radioğa haberler yazıp turdı.
1957 senesi Taşkentte "Lenin bayrağı" gazetası çıqıp başlağanınen, yazğan eserlerini birer-birer anda yolladı. Onuñ bayağı eserleri gazeta sahifelerinde derc olunğandır. 1972 senesi "Taqdir" adlı povestini ayrı kitap şekilinde çıqarmağa nail oldı. AQŞta bulunğan "Qırım fondu" 1992-1994  senelerinde R. Muyedinniñ üç pyesasını ayrı kitap şekilinde neşir etti. 1995  senesi ise Aqmescitte "Tavriya" neşriyatı R. Muyedinniñ povest, ikâyeler ve pyesalardan ibaret "Güldeste" adlı cıyıntığını neşir etti.
R. Muyedinniñ ikâyeleri ukrain, türk ve rus tillerine tercime etildiler. R. Muyedin edebiy tilimizniñ bugünki vaziyeti, tilimizniñ incelikleri haqqında yazğan bir sıra maqaleleri oquyıcılar ve mütehassıslarnıñ diqqatını celp etken edi.
1993 senesi R. Muyedinni Ukraina Yazıcılar birligine aza olaraq qabul ettiler. Aynı şu yılı "Qırım" gazetasında çalışıp başladı. Anda üç yıl çalıştı. Şimdi ise... "Şimdi qartlıq raatlığında, daha doğrusı icadiy emeknen oğraşam", - dey külümsirep R. Muyedin. Rustem Muyedinni 80 yaşını toldurğanı munasebetinen pek çoq adamlar hayırladılar. Olar arasında Qırım Muhtar Cumhuriyeti Maarif naziriniñ muavini V. Kavrayskiy, nazirlikte çalışqan L. Nafeyeva da barlar. Ukraina Yazıcılar birliginiñ Sekretariatından ise böyle bir hayırlav mektübi keldi. onu tolusınen diqqatıñızğa avale etemiz:
"Bizim kıymetli zenaatdaşımız, Rustem!
Sizni şanlı yubileyiñiznen hayırlaymız. Siz edebiyat içün, oquyıcılarnıñ kuvançı içün, halklarımız içün çoq iş yaptıñız. Zamandaşlarıñız Ukrainanıñ maneviyatına qoşqan isseñizge yüksek qıymet keseler. Eminmiz ki, kelecek nesiller de sizge munasip qıymet keserler.
Çoqtan-çoq zenaatdaşlarıñıznıñ adından, Ukraina yazıcıları adından Sizge qaviy sağlıq, yañı icadiy muvafaqiyetler tileymiz.
Urmet ile:
Yuriy MÜŞKETİK, Vladimir
DROZD, Stepan KÖLESNİK, Öles
LUPİY, Viktor KORDUN, Mıkola 
JULİNSKİY, Pavlo MOVÇAN,
Anatoliy POGRİBNIY, Lüdmila
TAGANENKO, Yaroslav STELMAH,
Valentin ÇEMEGİS, Mihaylo
ŞEVÇENKO, Aleksandr YAROVOY".

Biz de bu samimiy tebrik sözlerine qoşulamız ve, Rustem ağağa uzun ömür tileymiz, qalem tutqan elleriñiz dert körmesin.

Yunus Qandım
Действия:

0 коммент.:

Yorum Gönder