2 Haziran 2015 Salı

Bir gece ve bir kündüz… (hikâye)

- Her bir şeyge burunıñnı soqma, dep saña qaç kere ayttım. Endi köresiñmi, neler ola… Daha bular ğonceleri. Bu yapqanlarıñnı aqızmay-tamızmay anaña da yazarlar.
- Olân, ne de ezme erifsiñ… Aqıl ögretmeden, ögütlemekten ğayrı bir şey bilmeysiñ.
- Maña darılasıñ … Lâkin men saña yahşılıq isteyim de…
- Sağ ol, aqay… O gece seni uyatqanımda, turıp qarılğaçlarnı beraber qurtarğan olsaq, yahşılıq yapqanıña inanır edim…

- Anavı qarılğaçlarğa ola, şimdi men de sen kibi "tillerde destan" olayımmı. Yoq sen özüñni köstermek istediñ… Güya senden ğayrı kimse ayvanlarnı acımağa bilmey, ayvanat alemini qorçalamaq istemey…- adiy asker Seröga Ropot sözüni Daha bitirmedi, Talât açuvlanıp yerinden turdı.
"Böyle de ne yapadağımnı bilmeyip oturam, Daha bu da öz felsefesinen soqula. Büyük laflar etmege epimiz sevemiz. Acıdım emiş. Acuv da insanlar kibi çeşit türlü ola. Acısañ öz qollarıñnen anbarnıñ qapısını ne içün svarkaladıñ… Emirni eda etmek kerekligini men de bilem… Lâkin anbar içinde qarılğanç balaçıqlarınıñ acınıqlı-acınıqlı çivildeşkenlerini eşitmediñmi? Ya anbar içindeki ana qarılğaçnıñ ses-sedasını azbardan yayğara qoparğan baba qarılğaçnı körmediñmi…"
- Ey, qaraman, soñ işler neday? – dep Talâtnıñ tüşüncelerini böldi qarşısından kelgen asker.
- Mına Daha bir felsefeci…" - dep tüşünci Talât ve: – İşler beş aqay… - dep cevaplandı öz-özüni ruhlandırğan olıp.
- Olân, saña şaşam da qalam, Talât…
Şaşılacaq kibi bir şey olmadı, ğaliba… Men yapmağan olsam bu işni başqası yapar edi… Ya da sen özüñ…
- Vazgeç şunı qaraman… Şimdi eñ yahşı qaramanlıq pısıp oturmaq… Atlamaqtan tek qulağıñ sızlar. Buña bizim köyde bilesiñmi ne deyler?..
- Yoq?..
- Ah-maq-lıq! Añladıñmı.

****

- Safqa tiziliñ, - degen emir yıldırım tezliginen ortalıqqa yayradı. Askerler kazarma ögüne aşıqtılar. Bir daqqa keçer-keçmez, her kes safta edi.
- Adiy asker Seyitablayev, saftan çıqıñız – komandirniñ emiri Talâtnı seskendirdi. Saftan eki adım ilerige çıqarken: "Başlandı" dep tüşündi Talât.
- Asker arqadaşlar, her keske malüm olğanı kibi, adiy asker Seyitablayev o künü narâdda bulunğanda tamirge azırlanılğan anbarnıñ penceresini urıp qırdı. Bunıñle sotsialist mülküne zarar ketirdi.
Komandir böyle der eken askerler safında mısqıllı tebessümler peyda oldu. her kesniñ közü Talâtta.
Orman şuvulday. O ratsızlana. Ne içün raatsızlanğanınıñ sebebini özü de bilmey, galiba. her kes neticeni bekley. Atta kökteki qarılğaçlar da qatıp kalğanlar. Askerler komandirniñ ağzına baqalar.
Seyitablayev arqadaşnen ötkerilgen subetlerimizde o özünden üyken rutbelige til qayttırğanı ve tünevinki "qaramanlığı" içün otrâd komandiri adından cemi beş sutka aps ilân etem…
Siz ise serjant Seitablayevni gauptvahtağa azırlañ…-dedi o safnıñ başında turğan yardımcısına.
- Yest! Mayor arqadaş! Lâkin…
- Emirni eda etiñ, serjant arqadaş… Aysa…
Talâtnıñ boğazına nedir kelip tıqıldı. Onı birinci kere cezalaylar. Anasınıñ "balam, boğazğa kelip qadalğan şey elemdir, onı yutmağa bil. Közyaşlardan fayda yoqtır" degen sözlerini hatırladımı, ya da kökte uçqan qarılğaçlarnı kördimi, özüni elge aldı. Asker közyaşı ne olğanını yahşı bile. Askerniñ közyaşlarını kimse körmemek kerek.
- Yest! Beş sutka… Talât öz sesini özü tanımadı. Lâkin kökte qarılğaçlarnıñ serbest uçuvlarını körip olarğa köz qımdı, külümsireycek oldu…

****

Şu gecesi o narâdda tura edi. Anbarda qapavlı qalğan qarılğaç balalarınıñ sesleri onı pek raatsızladı. Qulağında olarnıñ acınıqlı sesleri ep arta edi. Talât her kes tatlı yuquda olğanda yavaşçıqtan azbarğa çıqtı, birazdan qaytıp keldi. Kazarmanıñ zift qaranlıq köşesine bardı.
- Ali işler yerinde… Men pencereni qırdım. Qısmet etse tañda olar biri-birinen qavuşacaqlar…
- Ancaq da iş yapqansıñ, dedi Talâtnıñ köydeşi Ali Kerimov yatqan yerinden. - Yarın şamata qopqan kibi olsa, meni qarıştırma, yahşımı. Ne anbardan, ne onıñ iç bir teşigi olmağanından ne de anavı cinabet qarılğaçlardan haberim yoq. Añladıñmı… bar endi ket qısım nevbetçisi körse yaramay olur. Başında aqılı olğan adam narıdda turıp böyle şey yaparmı?.. Saña o bitli quşlar kerekmi?.. Qıçırır-qıçırır tınar da kalırlar. Olarnı qurdarğanıñdan qursağıñ toyacaqmı?
- Añladım köydeş, çürük ekensiñ… Qursaq içün yaşayış yaşayışmı …
 - Delisiñ sen nenormalnıysıñ – dep arqasını çevirdi Ali.
Alinen olğan laqırdını o asıl hatırlamaq bile istemey. Aqılına tüşse tap yüregi bulana. Divarğa aytsañ ondan eyi, divar kene indemeyip turalar. Bu ise…

****

Rota smirno! Podpolkovnik arqadaş, üçünci rotada aqşamki razvod ketmekte, rota komandiri…- dedi otrâd komandiriniñ kelgenini duymağan mayor biraz şaşmalap.
- Volno! – dedi podpolkovnik mayornıñ raportını qabul eterek.
- Podpolkovnik arqadaş, adiy asker Seyitablayev… - dedi rota komandiri, lâkin sözüni bitirip yetiştirmedi
- Haberim bar… Bergen emiriñizni de eşittim. Razvod bitken soñ menim odama kiriñiz, mayor arqadaş, - dedi otrâd komandiri ve ştabğa kirip ketti. Rota komandiri mayor Serögin ise yer yarılsa yerge kirip ketecek, lâkin emirni eda etmek kerek, başqa çare yoq.
Askerler kazarma ögünde üçer-dörter olıp sigar içe, özara şaqalaşalar. Talât güya qazıq kibi yerinde tura.
- Burnıñnı her bir şeyge soqma dep saña qaç kere ayttım aqay… - Seröga Ropot kene öz "felsefesini" başlaycaq kibi külümsirep Talâtnıñ yanına keldi. Lâkin Talât efkâr, yarı tebessüm ile oña baqıp:
- Aqay bayannı ketir de, bir qırımtatar avasını çalsa… Hatırıñdamı, saña ögretken edim, mına bunısı…-dep sızğırıp kösterdi. Şu arada ştabdan somurdana-somurdana mayor çıqtı "adamlıq…" "insaniyetlik…" dep kazarmağa kirip ketti.

Kökte qarılğaçlar avelene, güya olar Ropotnıñ çalğan avasını añlaylar ve de yuqarı, de aşağı uçalar…

Yunus Qandım.  
Действия:

0 коммент.:

Yorum Gönder