2 Haziran 2015 Salı

Hayalperest zalmazin (hikâye)

Kimer insanlar pek hayalperest olalar. Bu sözlerni bizge beñzegenler degil, aqıldaneler aytqanlar. Özüñ  tüşünip baq, insan hayalğa dalıp bir kün ola "güdür-güdür" ete de, diger  seyyarege uça kete. Başqası ise kimsege duydırmayıp öz başına çiçek saça, Daha birisi istegenini tapqan kibi, şu çiçeklerni taptay. Dördincisi, ya da beşincisi oturğan yerinden  bir "neytron"çıq, yahut "napalm"çıq yasay. Alla köstermesin, hınzır bir adam hayalğa urunıp cinabet dögmeçikni bassa barmı. Seyyare bu yaqta tursın, Zalmazinniñ  parniçikleri, köz bebegi  kibi asrağan hıyarçıqları, biberçikleri, pomidorçıqları kökke savurılacaqlar.

O-o, Zalmazin hayalperestlik ne olğanını yahşı bile. O, üç-dört yıl evelsi adiy oca edi.
Yel esmese, terek sallanmay, degenleri kerçek eken. Zalmazin Yañıyoldaki soylarınıñ hıyarcılıq ile yapqan "biznes"ini körip, hayalğa öyle urundı ki, Alla  saqlasın. Bayğuş geceleri yuqlap olamadı. Derdi kün-künden qozğadı. Qadını ise tütep  turğan ateşke qığılçım taşlamağa bildi. Ah, bu qadınlar barmı! Kerek yerinde  aqlarını almağa bileler.
-Üsni emcemniñ oğullarınıñ bir degil, ekişer diplomı bar. Lâkin olar saña oşap "diplomçığım" bar dep  oturmadılar! – dedi Zalmazinge qarısı. – "Şimdi her kes çetten kelir qıdıra. Aylıqtan olacaq şey yoq. Bir şeylernen oğraşmaq kerek", degen sen degilmi ediñ?! Ülemalığıñnı bıraq daa, aqay!
Zalmazin yapacaq işini sozğanlardan degil. Fıntına bir şey urdımı, onı ille yapmağa tırışa.
Arası çoq keçmedi. Zalmazin qurucılıq kerestleri anbarına işke avuştı. Ebet, qaravullıq çoq şüret ve büyük aylıq ketirmesi de, Zalmazin öz işinden memnün edi.
Şusı da bar ki, Zalmazin qolaysızlıqnı, nizamsızlıqnı ve bir sıra diger "sız"lıqlarnı ta yaşlıqtan sevmey. O, anbarda ya da anbar azbarında qarınca kibi çalıştı. Qolaysız yatqan tahtalarnı, mıh tolu yaşçiklerni yavaş-yavaş evine taşıdı. Olarnı azbarına ketirgen soñ, öyle bir nizamnen yerleştirdi ki, çoqqa barmadı azbarında parnik peyda oldı, soñra büyük bir çadır meydanğa keldi. Olarnıñ içinde ardı-sıra hıyarlar öse başladılar. Zalmazin pek işkir adam. (Yahşı da, anbarda eki kün buluna). Mevsim başlağanda ise, ğaripniñ bir ayağı evde ola, digeri bazarda. Ey-at, hayalnı ömürge keçirmek, para saymaq degil…
Yıllar keçip kettikçe, Zalmazin tecribesini arttıra berdi. Lâkin tecribesi arttıqça, raatlığı qaça berdi. Yuqusını yañı oylar da, adetçigini bıraqıp olamadı. Mına, geceniñ der maali. her kes tatlı yuquda. Tek Zalmazin uyanıq yata.
"Baq, sen anavı hıyanetni, qamburıñ qurusın, - dedi öz-özlüginden. – Ağañnen bardı-keldi etesiñmi, onıñ ile barıştıñmı, dep eñqastan fitnecilik yapa. Sanki ağamnen qavğa-dava etkenim. Oña tek azbarımda ayağıñnı körmeyim, dedim. Qamburıña qambur çıqacaq, kâfir! Oca ekenime baqma, men dohtırlıq da yapabilem. Şimdi bir de-bir diplomıñ olsa yete. Eliñde bir parça kâğıt olsa,  demek sen lüboy işte çalışmağa aqlısıñ. Sen lüboy işniñ dohtırısıñ. Uf-f yuqlamaq kerek. Saba tañda turmalı. Çoq şeyge qulaq asaberseñ,  tezde qartayıp ketmek bir şey degil…
Hıyarcı Zalmazin! Vo yañğıray. Yanğıramay qayda baracaq.
Olân, biz zavallı o qadar zamet etemiz, ter tökemiz, ama Daha bir kere hıyarcılarnıñ, yahut pomidorcılarnıñ simpoziumı olmadı. Simpozium bu yerde tursın, adiy bir meclis bile keçirilmedi. Bir kereçik toplaşsaq ne olğan?! Ocalıq yapıp yürgende,  her Allanıñ künü toplaşuv ola edi. Bir olmaycaqnıñ yavrusı,  dep saatlarnen sandıraqlap çıqa edik. Ama hıyarcı arqadaşlar boş laf sevmeyler. Boş laf eşekke yük olğanını yahşı bileler…"
Zalmazin bir an kendini zal içinde, büyük mecliste tasavur etti.
Zal çeşit köylerden kelgen "tecribeli" bazarcılarnen tolu. Soñ sözni, adet üzre, eñ mühterem kişige berdiler. Zalmazin bu mesül işni öz boynuna aldı.
"Sayğılı ve ürmetli zenaatdaşlar, - dedi o, - kün tertibine qoyılğan mesele, men bellesem, bütünley çezildi. Çıqışta bulunğanlarnıñ episi bazarlar, fiyatlar ve özleriniñ tecirbeleri haqqında tafsilâtlı ayttılar. Sağ oluñız, arqadaşlar! Lâkin aqiqatnı gizlemek olmaz. Süngü çuvalğa sığmaz, deyler. Alâ bugünge qadar çeşit büyük ve küçük şeerlerniñ bazarlarında hıyarcılar arasında, sözüm ağır kelmesin, tertipsizlik üküm süre. Deycegim şu ki, bu küngece biri-birimiz haqqında çeşit öşekler aytılıp kelmekte. Bu ne demek, arqadaşlar? Ağalar qardaşlarını,  qardaşlar aptelerini, emceler-dayılar torunlarını çaynap, tükürip taşlamağa azır turalar.
- Zalmazin ağa, siz büyük söylemege ustasıñız, ama siziñ aytqanıñıznen yapqanıñız bir kelmey,  - dedi zaldan kimdir.
- Mollanıñ aytqanını yap da, yapqanını yapma, degenler qardaşım, - dedi Zalmazin pomidor kibi qızarğan betini oña egiltip.
Aydı, yuqlamaq kerek degen  fikirge keldi, Zalmazin. Ama kene öz-özüne laqırdı etip başladı. Burnuna ursa, para qoqusı, qaçar onıñ uqusı. O-ho qafiye! E-e, şiir yazmaq oyuncaq eken de. Anañ ögretken sözlerni qafiyeleseñ, iş bite. Fikir meselesine kelsek, başqa kitaplarda da bar. Mına bizim şairler şiirge beñzetip bir kesek "haber" yazalar, soñra şairim, dep burun kötereler. Buzqıranğa da, kâğıttan yasalğan gemige de episi bir gemi deyler. Yaldasa olğanı.
Hıyarçıqlar oldımı,
Cebime para toldımı?
Hıyarçıqlar oldılar,
Cebime para toldılar.
Şairlik öz yoluna ama, anavı qadın bugün bazarda meni "razorât" etmege az qaldı. Sen oña baq, dört kümüşlik hıyarnı "eki" dep işitken. Bazarğa çıqqanda, eñ olmadı qulaqlarıñnı temizleseñ olmaymı. Qart obur, kim saña, "eki kümüş" dedi. Zalmazinde eki kümüşlik hıyar olmay. Özüñe beñzegen qart hıyarlarnı anavı qamburdan barıp al. Qambur müşterini körse, parasız da berir…
Zalmazin işte böyle tüşüncelernen örselene-örselene töşegi içinde yuqlap qaldı ve yuqusı içinde sandıraqlap başladı.
"Çetıre rubl… kam bolmaydı… yoq, yoq… mışayt etme! Svoy agarod!" Zalmazinniñ bazarı qaynağan vaqıtta qadını uyandı.
- Ah, ya rabbim, seni nasıl etip bu dertlerden qurtarmaq mümkün olur eken. Ocalıq yapıp yürgende, bütün gece bala terbiyelep çıqa ediñ. Endi ise, ğaripçik, hıyar sata. Seni mollağa oqutmaq kerek.
Namanganda bir qart bar deyler. Lâkin Namangan uzaqta. Yol paalığa tüşecek. Zalik bu qadar masrafqa batmaz. Ne yapsam eken! Ah, seni nazarlağannıñ közüne papiy tükürsin.

- Apay, men de şay tüşünem, - dedi  qarısınıñ taqmağından uyanğan Zalmazin. - Toqta, bir maşinaçıq alayım, soñ körersiñ!..

Yunus Qandım.
Действия:

0 коммент.:

Yorum Gönder